Berberlik: bir koltuğun ekonomisi
· uğur · Berberlik
Bir berber dükkânının kazancını konuşurken çoğu kişi dükkânı bütün olarak düşünür. Bu işi yapanlar öyle hesaplamıyor. Onların birimi koltuk — kira da, ciro da, kâr da koltuk başına konuşuluyor.
Bir koltuk günde kaç kez dolar
Berberlikte gelir, fiyattan çok döngü hızına bağlı. Aynı fiyatla çalışan iki dükkân arasındaki fark, genellikle koltuğun boş kaldığı süreden çıkıyor.
Hesabı kuran değişkenler şunlar:
- Bir kesimin ortalama kaç dakika sürdüğü
- Günde kaç saat açık kaldığın
- Haftanın hangi günlerinin dolu, hangilerinin ölü olduğu
- Randevulu mu çalıştığın, yoksa sıra usulü mü
Randevulu çalışmak boş süreyi azaltıyor ama esnekliği de azaltıyor; kapıdan giren müşteriyi geri çevirmek anlamına gelebiliyor. İki model arasındaki tercih, dükkânın bulunduğu yere göre değişiyor.
Sabit giderler gelirden önce ödenir
Berberlikte kötü ayın kötü olmasının sebebi genellikle az müşteri değil, giderlerin müşteriden bağımsız devam etmesi:
- Kira ve aidat
- Elektrik ve su — sıcak su bu işte ciddi bir kalem
- Malzeme: jilet, köpük, boya, havlu, dezenfektan
- Makine bakımı ve bıçak bileme
- Çalışan varsa maaş ve sigorta
Bu kalemlerin toplamı, ayın kaçıncı gününde "kâra geçtiğini" belirliyor. Bu işi yapanların çoğu bu eşiği gün olarak biliyor: ayın ilk on günü kirayı çıkarır, sonrası kazançtır gibi.
Kiralık koltuk: ayrı bir iş modeli
Türkiye'de yaygın bir düzen var: dükkân sahibi koltukları başka berberlere kiralıyor. Bu durumda iki ayrı iş ortaya çıkıyor.
Dükkân sahibi için gelir sabit ve öngörülebilir hâle geliyor, ama müşteri ilişkisi koltuğu kiralayana geçiyor. Kiracı ayrılırsa müşterisini de götürüyor.
Koltuğu kiralayan için sermaye ihtiyacı neredeyse sıfıra iniyor — dükkân açmak yerine bir koltuğun kirasını ödüyorsun. Buna karşılık dükkânın kurallarına ve çalışma saatlerine bağlısın.
Bu işe girmeyi düşünen birinin ilk kararı "dükkân mı açayım" değil, "önce bir koltuk kiralayıp müşteri mi yapayım" olabiliyor.
Müşteri sadakati sermayenin kendisi
Berberlikte en değerli varlık ekipman değil, düzenli gelen müşteri. Bir müşteri yılda on iki kez geliyorsa, o kişi tek seferlik bir satış değil yıllık bir gelir kalemi.
Bu yüzden bu işte yer değiştirmek pahalı. Dükkânını iki sokak öteye taşıyan berberin müşterilerinin bir kısmını kaybetmesi normal karşılanıyor.
Cevabını künyeden alabileceğin sorular
Yukarıdakiler mekanizma. Senin ihtiyacın olan şey rakam: bu işi fiilen yapan biri günde kaç saat çalışıyor, başlangıç sermayesi ne kadar tuttu, kazancı asgari ücretin kaç katı, baştan başlasa yine bu işi seçer miydi.
Berberlik künyesi tam olarak bu soruların cevabını topluyor. Şu an boş — bu işi yapıyorsan ilk anlatan sen olabilirsin.